Hoofdstuk V

Voer en conditie

Elke melker heeft zijn eigen mengsel en zijn eigen overtuiging. Wat vaststaat, is kleiner dan wat er beweerd wordt, en precies dat staat hier.

Het ochtendvoer op de plank: maïs, erwten, tarwe en kleine zaden.

Een postduif eet een mengeling van granen en zaden, soms aangevuld met korrel. Grit en maagkiezel mogen nooit ontbreken, want een duif maalt haar voer in de spiermaag. Vers drinkwater moet er altijd zijn, en geregeld badwater, zeker tijdens de rui. Bij warmte, vanaf zo'n 28 graden, heeft een duif extra water nodig: ze koelt af door verdamping.1

Zuiveren, sporten, kweken

Voederhandelaars verkopen mengsels voor elk moment van het jaar. Een zuiveringsmengsel bevat weinig vet en veel koolhydraten; sport- en kweekmengsels zijn rijker aan energie of eiwit. Een zuiveringsmengsel met ongeveer 10 procent eiwit, 3 procent vet en twee derde koolhydraten is gangbaar.2 Dat is praktijk en geen voorschrift: elke melker stelt zijn eigen schema op.

Voer in de kweek

Een kweekkoppel krijgt niet het hele jaar kweekvoer. Een voederhandelaar raadt aan om na het koppelen twee keer per dag kweekvoer te geven tot het tweede ei gelegd is, tijdens het broeden over te schakelen op een lichter mengsel tot ongeveer twee dagen voor de jongen uitkomen, en de ouders daarna zoveel kweekvoer te geven als ze nodig hebben, liefst in drie of vier kleinere beurten.8

Buiten het kweekseizoen eten kwekers een licht mengsel, zoals een zuiveringsmengsel met weinig vet.2

Wat een duif onderweg verbrandt

Onderzoek naar vliegende duiven laat zien dat ze tijdens het eerste anderhalf uur overschakelen van koolhydraten naar vet, en dat vet daarna de hoofdbrandstof blijft.3 Tot ongeveer vier uur vliegen stijgt de uitscheiding van urinezuur: de duif breekt dan ook eiwit af.3

Een duif die kort voor de vlucht gevoerd werd, verbrandt eerst meer glycogeen, de suikervoorraad in lever en spieren, en verliest meer gewicht op een vlucht van vier uur.4 Daarom denken melkers zo lang na over het laatste voer voor de mand.

Voer in de vluchtweek

In het seizoen volgt het voer de week. Na de vlucht krijgen de duiven voer dat het herstel helpt, midden in de week een lichter mengsel, en de laatste twee dagen voor het inkorven een energierijker mengsel, voor de langere vluchten met wat meer vet.9 Het gaat daarbij vooral om ánder voer, niet om véél meer voer: een gangbare portie is een eetlepel per duif in de ochtend en anderhalf tot twee in de avond, en wat er na het eten nog ligt, wordt weggenomen.9

Op de dag van het inkorven moet een duif vol en licht in de hand liggen, niet zwaar. Wie haar volpropt met vette zaden, geeft haar lichaamsvet dat haar onderweg hindert.10

Voer in de mand

Ook in de wagen krijgen duiven te eten. De Nederlandse regels schrijven voor dat het voer onderweg voor minstens de helft uit maïs bestaat, met hoogstens 10 procent peulvruchten en korrels van minstens drie millimeter, en minstens twintig gram per duif per dag op meerdaagse ritten.5

Wat niet mag

Doping is in België en in Nederland verboden, en erkende laboratoria controleren erop.1,6 Vroeger gaven sommige melkers corticosteroïden om de rui van hun jonge duiven uit te stellen; dat mag vandaag niet meer.7

Bronnen
  1. NPO, Houderijrichtlijn postduif
  2. Productfiches van zuiverings-, sport- en kweekmengsels bij verschillende voederhandelaars (gangbare samenstelling)
  3. R. Schwilch, L. Jenni & S. Jenni-Eiermann, "Metabolic responses of homing pigeons to flight and subsequent recovery", Journal of Comparative Physiology B 166 (1996) 77-87
  4. L.Z. Gannes, K.A. Hatch & B. Pinshow, "How does time since feeding affect the fuels pigeons use during flight?", Physiological and Biochemical Zoology 74 (2001) 1-10
  5. NPO, Reglement Vervoer en Lossingen (2023), art. 11
  6. KBDB, Reglementen (dopingreglement en procedurereglement doping)
  7. R.M. Talen, Economische schade door het verlies van jonge duiven, scriptie Wageningen Universiteit (2015), p. 18
  8. Versele-Laga, "Breeding is preparing for the start of the new season" (kweekgids voor postduiven)
  9. Versele-Laga, "The ideal start to the racing season: what makes the difference?"
  10. Auspigeon, "Basketing, race day and race recovery protocol"